Hoe populisme en petities het échte welzijnsdebat gijzelen

Op 6 oktober 2026 bood Stichting Dier&Recht een petitie van ruim 40.000 handtekeningen aan bij de vaste Kamercommissie voor LVVN. De geëiste uitkomst: een wettelijk verbod het gebruik van de zweep in de paardensport.

Wie de campagnepost en de nieuwsitems op SBS6/Hart van Nederland voorbij zag komen, zag het vertrouwde activistische recept: een emotionele slogan ("Slaan is niet normaal"), framing van de sector als een poel van dierenmishandeling, en een uithangbord dat laat zien "hoe het wél moet".

Maar achter deze schijnbaar sympathieke oproep tot diervriendelijkheid schuilt een doordachte, strategische escalatie. Deze petitie gaat feitelijk niet over het incidenteel misbruik van een zweep. Het is een politiek breekijzer om via een wettelijke omweg de biologische basisprincipes van hoe paarden leren te criminaliseren.

Hoe Dier&Recht te werk gaat 

Dier&Recht voert de druk bewust op richting het commissiedebat van 15 oktober. Op het Ministerie van LVVN wordt momenteel gewerkt aan een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) waarin risicovolle trainings- en dwangmiddelen voor honden en paarden worden aangewezen. Door nu de politieke schijnwerpers op de paardenzweep te richten, probeert de stichting het ministerie te dwingen de zweep in die AMvB mee te nemen als een 'verboden hulpmiddel'.

De petitie-fabriek: 3.000 handtekeningen in drie weken 

Opvallend is de dynamiek rondom de handtekeningen. Maandenlang bleef de teller van de petitie steken rond de 37.000. Pas in de laatste weken voor het Kamerdebat kwamen er plotseling 3.000 'steunbetuigingen' bij.

Wie het petitieplatform van activistische organisaties analyseert, weet hoe dit mechanisme werkt:

1. Geen verificatie: Online petities hanteren vrijwel nooit een dubbele opt-in of controle op ID/reëel e-mailadres. Iedereen kan onder verzonnen namen of meerdere keren tekenen.

2. Geen achtergrondkennis vereist: Deelnemers aan zulke petities hoeven geen enkel verstand van paarden te hebben. Wie kan er immers 'tegen' de stelling "Slaan is niet normaal" zijn?

3. Synergie tussen campagnes: Lopende bestanden van eerdere campagnes (zoals die tegen kalfjes, honden of katten) worden via directe e-mailings geheractiveerd. 

Dier&Recht creëert hiermee het beeld dat "de samenleving" massaal eist dat de paardensport wordt aangepakt, terwijl het in feite een virtueel opgetrommelde achterban betreft die reageert op een sentimentele stelling.

Het uithangbord en de schijn van 'morele superioriteit'

Om het sympatieke gezicht van de campange te vormen, werd Baukje van Hilst naar voren geschoven [1.]. In landelijke media demonstreerde zij hoe zij op basis van positieve bekrachtiging (R+) en methodes als intrinzen paarden traint.

Het wrange van deze demonstratie was de pijnlijk zichtbare realiteit: het paard dat als toonbeeld van 'diervriendelijke training' werd gepresenteerd, was overduidelijk obese en kreupel. Bovendien staan op haar eigen sociale media talloze foto's waarin zij traint met een targetstick en (grondwerk)zwepen.

Toen de sector kritisch reageerde op deze schreeuwende inconsequentie, trok Baukje een bekende kaart: de kritiek werd weggezet als "onbegrip" en zij stelde dat zij slechts "de stem van het paard" wilden vertolken. De kritiek op haar obese en kreupele paard wuifde ze weg: "De paardenwereld is niet meer gewend is om dit te zien, omdat kreupele paarden direct naar de slager gaan." [2.]

Met die claim eist een individuele trainer niet alleen het alleenrecht op paardenwelzijn op. Ze zet honderdduizenden toegewijde paardenmensen, instructeurs en wetenschappers weg als een onwetende massa die hun dier als een zielloos gebruiksvoorwerp ziet. Dat is geen uitnodiging tot bewustwording of dialoog; het is een moreel superieure houding verpakt in een empathisch jasje.

Waar het écht om gaat: Een politiek verbod op een basisleerprincipe 

De petitie eist een algeheel wettelijk verbod op de zweep. Maar deze discussie gaat in de kern helemaal niet over slaan en zweepgebruik; het is een aanval op de biologische realiteit van hoe paarden leren. Het is een poging om de hele sector via de wet uitsluitend trainingsmethodes gebaseerd op positieve bekrachtiging (R+) en methodes zoals intrinzen op te leggen. Dan klinkt positief, maar het is de achterdeur uit.

Laten we de wetenschap erbij pakken, in plaats van onderbuikgevoelens: De International Society for Equitation Science (ISES) – een onafhankelijk gremium van internationale wetenschappers – stelt helder dat negatieve bekrachtiging (R-) (het toedienen en op het juiste moment wegnemen van een lichte druk/prikkel) een van de meest fundamentele en natuurlijke manieren is waarop een paard leert. Een paard aan een halster begeleiden, een kuitdruk geven of een zweepje gebruiken om een hulp te verduidelijken, is R-. Druk toedienen is niet synoniem aan pijn, angst of stress.

Paarden communiceren onderling niet met elkaar door middel van koekjes en clickers (R+). Zij doen dat primair via lichaamstaal, druk en de fysieke dreiging daarvan (R-).

ISES onderschrijft dat de combinatie van R- en R+ heel effectief is, maar uitsluitend trainen op R+ of wachten tot een paard 'de intrinsieke motivatie heeft' om iets te doen, is in de praktijk een idealistische illusie. Een paard aan een halster leiden is al R-. En wat doe je als je paard met spoed naar de kliniek moet en geen 'zin' heeft in de trailer? Wat doe je als hij op een drukke weg stilstaat? Of je als je hoopt dat je hengst vanmiddag even de intrinsieke motivatie kan opbrengen om een grondwerkkunstje te doen. Maar hij heeft de hengstige merrie van de buren in het vizier die hij veel belangrijker vindt?

Veiligheid en de praktijk vragen om een paard dat druk begrijpt en gerespecteerd leert wijken. We hoeven niet van elke vraag die we aan een paard stellen een meerkeuze vraag te maken uit angst dat hij getraumatiseerd raakt. We hoeven niet van elke simpele dagelijkse handeling, een omslachtige op R+ gebaseerde trainingssessie te maken.

De doorgeslagen pamper-paradox: Van gentle parenting naar stuurloze paarden 

Het dogmatisch uitsluiten van grenzen en 'nee' zeggen zien we niet alleen in de paardensport; het is de hippische variant van de gentle parenting-trend in het onderwijs en de opvoeding. Deze opvoedstijl is vooral populair in de Randstad, waar niet geheel toevallig ook Baukje haar stal gevestigd is. Waar ouders en opvoeders uit angst voor traumatiseren geen fysieke of mentale grenzen meer durven te stellen, zien we nu een generatie kinderen opgroeien die totaal niet meer weerbaar is, niet kan omgaan met tegenslag en vastloopt zodra de harde realiteit om de hoek komt kijken.  [3.]

Exact hetzelfde gebeurt er wanneer je een paard van 600 kilo uitsluitend benadert met voerbeloningen en het ideaal dat hij alles 'intrinsiek moet willen' (intrinzen). Door het wegnemen van duidelijke structuren, leiderschap en kaders creëer je geen gelukkig of vrij dier, maar een onzeker, grenszoekend en in de praktijk vaak gevaarlijk paard.

Echte veiligheid én mentaal welzijn — bij zowel kinderen als paarden — ontstaan juist bij een gezonde balans van belonen (R+) én het op het juiste moment stellen van duidelijke, voorspelbare grenzen (R-).

Dan is er nog de juridische werkelijkheid: Een wet kent geen nuance voor 'goede of positieve intenties'. Als je de zweep wettelijk verbiedt omdat je een dier ermee kunt slaan, valt een targetstick, een carrotstick of een vrijheidsdressuurzweep morgen onder exact hetzelfde juridische kader.

De politieke wisselwerking: Hoe activisme de Tweede Kamer insluipt

Wie denkt dat de acties van Dier&Recht losstaan van de politieke besluitvorming in Den Haag, heeft het mis. Achter de schermen is er sprake van een nauwkeurig afgestemde strategie tussen activistische partijen en de politieke arena. Om de gevaren van de huidige lobby rondom het zweepverbod écht te begrijpen, moeten we kijken naar de sterke twee-eenheid die de paardensport stapsgewijs wil afbreken.

De nauwe band tussen Stichting Dier&Recht en de Partij voor de Dieren (PvdD) vormt hierin een geoliede politieke lobby: waar Dier&Recht via emotionele publiekscampagnes en petities maatschappelijke verontwaardiging aanwakkert, zet de PvdD die acties in de Tweede Kamer direct om in politieke druk. Samen negeren ze de nuanceringen van wetenschappelijke instanties (zoals de ISES-principes over R-) én de handhaving vanuit de sector zelf (zoals het sporttuchtrecht en de SRP-richtlijnen). Ze framen de sector gezamenlijk als een conservatief gesloten bolwerk dat doof is voor dierwelzijn.

Beide organisaties delen dezelfde ideologische agenda waarin fysieke druk of hulpmiddelen (R-) principieel worden afgewezen en 'dwangvrij trainen' (R+) als de enige norm wordt geëist. Het uiteindelijke doel is echter niet het verbeteren van paardenwelzijn, maar het stapsgewijs uitfaseren van paardrijden en paardensport in haar geheel.

Het houdt niet op, niet vanzelf.

Deze agenda maakt dat hoe wij het ook doen binnen het paardensector, het nooit genoeg zal zijn voor deze partijen. Simpelweg omdat hun verdienmodel gedijt bij conflict en escalatie. Dier&Recht gebruikt emotionele petities niet alleen voor de politieke bühne, maar primair als een marketinginstrument om gratis media-aandacht en e-mailadressen van potentiële donateurs te verzamelen. De PvdD pakt de maatschappelijke ophef vervolgens op in de Tweede Kamer, wat de partij extra kiezers, zetels en daarmee directe Rijkssubsidie oplevert. Omdat nuance of constructieve oplossingen geen subsidies of giften opleveren, is dit professionele verdienmodel financieel afhankelijk van voortdurende polarisatie. Werkelijke welzijnswinst in de paardensector zou hun eigen bestaansrecht overbodig maken.

De reactie vanuit de sector: Het standpunt van de SRP 

Gelukkig laat de sector de politiek niet ongewapend. Namens de aangesloten organisaties stuurde Gerda Verburg (voorzitter van de Sectorraad Paarden) een formele reactie naar de vaste Kamercommissie.  

In deze brief legt de SRP de vinger op de exacte pijnpunten:

1. Het valse onderscheid ontmanteld: De SRP onderstreept dat "slaan niet normaal is", maar wijst de Kamerleden er haarscherp op dat de petitie het cruciale onderscheid tussen correct gebruik als hulpmiddel en misbruik bewust wist.

2. De feiten vs. de framing: Mishandeling, slaan en excessief gebruik van de zweep zijn in de Wet Dieren én in de reglementen van o.a. de KNHS al strikt verboden en strafbaar. Dier&Recht framed het alsof de paardensport een poel van excessen is waar paarden aan de lopende band worden geslagen. De SRP wijst op het recente onderzoeksrapport ‘Het gebruik van hulp- en trainingsmiddelen bij honden en paarden’ (2024). Hierin stellen deskundigen dat het welzijnsrisico bij correct gebruik laag is en dat een risico op misbruik nooit een algeheel verbod rechtvaardigt.

3. Zelfregulering en Handhaving: In 2025 waren er op ruim 500.000 starts in de KNHS paardensport slechts 36 meldingen van excessief zweepgebruik. (dat is 0,007%). De sport beschikt over opgeleide officials, tuchtrecht, en instrumenten zoals De 8 Beloften aan het Paard, de Welzijnscode en de Gids voor Goede Praktijken.

4. Veiligheid: Een generiek verbod op de zweep brengt de veiligheid van mens en paard tijdens trainingen, keuringen en buitenritten rechtstreeks in gevaar.

   
   

Een gezamenlijk front tegen de slopers van de paardensector

De petitie van Dier&Recht is het zoveelste bewijs dat activistische organisaties niet zoeken naar een constructieve dialoog om paardenwelzijn te verbeteren. Het wordt tijd dat we daar weer vol zelfvertrouwen achter onze mooie paardensector gaan staan. We hoeven ons niet te verdedigen voor de wetenschappelijk onderbouwde leerprincipes waarmee we onze paarden dagelijks veilig en gezond trainen.

Echte welzijnswinst begint bij eensgezindheid. De sector heeft het al zwaar genoeg door stijgende kosten, verstedelijking en verstikkende regels; we zitten niet te wachten op nog meer betutteling van bovenaf voor een probleem dat al reglementair geborgd is. Maar zolang wij online op elkaar blijven vitten, spelen we de activisten rechtstreeks in de kaart.

Het behoud van onze sector is een gezamenlijke plicht. Juist voor de opkomende generatie moeten we deze strijd voeren: paarden leren jongeren wat geen scherm of gentle parenting hen kan bieden — écht leiderschap, daadkracht, doorzettingsvermogen en verantwoordelijkheid.

Zorg dat je snapt hoe een paard leert. En altijd — ook aan de vriendin van je tante uit de Randstad — transparant kunt uitleggen wát je doet en waaróm. Laten we een cultuur creëren waarin mensen mogen leren en elkaar helpen, en elkaar niet shamen voor onbedoelde fouten. Uiteraard moeten we misstanden meedogenloos aanpakken en openstaan voor nieuwe inzichten. Natuurlijk mogen we onderling van mening verschillen. Een eerlijke discussie is goed, dat houdt ons scherp. Maar niet als het gaat om het voortbestaan van de sector. 

Wie bewust de populistische agenda van activisten voedt, heeft zijn plek aan de tafel in het welzijnsdebat wat mij betreft verspeeld.

Laat de politiek niet over ons beslissen zonder ons

Het is heel makkelijk om de schouders op te halen en te denken dat petities geen zin hebben. Maar besef goed: activistische organisaties zitten wél wekelijks aan tafel in Den Haag met stapels e-mailadressen en handtekeningen. Als de paardensector stil blijft, wordt onze stem simpelweg niet gehoord in de politieke besluitvorming.

Het is tijd dat we laten zien hoe groot, professioneel en toegewijd onze achterban wél is. De Sectorraad Paarden (SRP) eist met haar petitie een eerlijk debat en een open, wetenschappelijk onderbouwde dialoog over de omgang met paarden — zonder populistische gijzeling.

Ben je trots op onze sector en wil je dat onze jeugd straks ook nog veilig en met zelfvertrouwen met paarden kan leren omgaan? Laat je stem niet verloren gaan.

👉 Teken hier de SRP-petitie voor een eerlijk paardenwelzijnsdebat 

1. Baukje runt een stal in Amstelveen.  Ze biedt geen reguliere lessen meer aan kinderen. Ze organiseert coachings en kinderfeestjes en heeft haar stal omgebouwd tot een "Paddock Paradise". 

2. Zowel in de Gids voor Goede Praktijken van de Sectorraad Paarden (SRP) als in de 8 Beloften aan het Paard staat de eis dat een paard fysiek fit, gezond en vrij van pijn moet zijn voor elke vorm van training of prestatie. In álle wedstrijdreglementen (van KNHS tot FEI) geldt een keiharde regel: toont een paard op het voorterrein of in de ring ook maar de minste vorm van kreupelheid of onregelmatigheid, dan volgt onmiddellijke uitsluiting door de jury, ringmeester of aanwezige dierenarts. Het overgewicht (obesitas) en de onregelmatigheid van het paard dat in de landelijke media als uithangbord van 'diervriendelijke training' werd gepresenteerd, zou op ieder officieel KNHS-evenement direct tot een startverbod hebben geleid.

3. Deze onderzoeken en publicaties tonen unaniem aan dat het krampachtig vermijden van druk en grenzen het individu niet "beschermt", maar juist afhankelijk en fragiel maakt. Zowel in het onderwijs als in de paardentraining ontstaat échte mentale gezondheid niet door het afschaffen van regels en frictie, maar door het aanleren van respectvolle, duidelijke kaders waarbinnen veiligheid kan groeien. Journal of Child and Family Studies (o.a. Odenweller et al., 2014) Abigail Shrier – Bad Therapy: Why the Kids Aren't Growing Up (2024), De Psychologie van 'Stress Inoculation' (Stress-vaccinatie) Donald Meichenbaum / American Psychological Association (APA) – Stress Inoculation Training (1985 & vervolgstudies), Mentale Veerkracht en 'Antifragiliteit' Jonathan Haidt & Greg Lukianoff – The Coddling of the American Mind (2018)