Strengere regels voor paardenwelzijn? Be careful what you wish for!

Er is paniek in paardenland. De sociale media ontploften toen de NVWA onlangs de "nieuwe" transportregels toelichtte. Ineens is de grens tussen de hobbyrijder en de professional flinterdun geworden. Rijd je een wedstrijd met prijzengeld? Heb je een sponsorsticker op je trailer? Gefeliciteerd, volgens de interpretatie van de NVWA ben je mogelijk een commercieel transporteur. Gevolg: verplichte ventilatie- en temperatuursystemen, transportvergunningen en administratieve rompslomp.

Voeg daar de recente fiscale klap bij van de 2-paards vrachtwagens — die voor velen qua wegenbelasting explodeerde van € 800 naar soms wel € 3.000 per jaar — en het feest is compleet. De sector is woedend. Het vizier is direct gericht op de bekende zondebokken: de Sectorraad Paarden (SRP) en de aangesloten partijen zoals de KNHS, FNRS en het KWPN.

Het is een heerlijk overzichtelijk vijandsbeeld. Maar als we écht eerlijk zijn, moeten we die spiegel ook eens naar onszelf toekeren. Want deze verstikkende regeldruk? Die hebben we grotendeels aan onszelf te danken.

Feit checken: De regel is niet nieuw

Laten we beginnen met een ijskoud feit om de emotie te temperen: de transportverordening stamt uit 2005. Er is wettelijk gezien helemaal niks nieuws onder de zon. Wat er wél is gebeurd, is dat de NVWA de interpretatie van "economische bedrijvigheid" heeft aangescherpt. Waarom? Omdat de NVWA bij exportkeuringen veel te vaak misbruik zag. Bedrijven die zich vermomden als hobbyist om onder de welzijnseisen uit te komen.

En de Sectorraad? Die zit niet stil te koekeloeren. SRP voert maandelijks overleg met het ministerie van LVVN en vier keer per jaar structureel uitvoeringsoverleg met de NVWA en RVO. Ze zijn al twee jaar in gevecht over deze verduidelijking. Maar uiteindelijk is de NVWA een handhavingsinstantie, geen paardenclub. Zij bepalen de koers.

De klaagcultuur: Wel de eisen, niet de bijdrage

Het grootste probleem van de hedendaagse paardensector is de verschuiving van lidmaatschap naar consumptie. We gedragen ons niet meer als leden van een vereniging, maar als veeleisende klanten. We willen maximale belangenbehartiging, maar we willen er niks voor doen en niks voor betalen.

De harde waarheid: een groot deel van de (online) schreeuwers is bij geen énkele organisatie aangesloten. En degenen die dat wel zijn, zien hun contributie als een abonnement op een service. Vrijwillig de handen uit de mouwen steken? Ho maar.

Laat dit heel duidelijk zijn: als je nergens aan bijdraagt, nergens lid van bent en geen cent meebetaalt aan de lobby, dan moet je nu niet zeuren over het feit dat je belangen niet goed behartigd worden. Belangenbehartiging kost geld, menskracht en een brede (eensgezinde!) achterban. Met gratis gal spuwen op Facebook financier je geen vuist in Den Haag.

De boemerang van ons eigen (online) gedrag

We leven in een gepolariseerd politiek klimaat waarin populisme regeert en het vertrouwen in publieke instanties historisch laag is. De politiek reageert op maatschappelijke stromingen, en die stromingen eisen zwart-witregels. Open normen in de wet worden steeds smaller dichtgetimmerd om de publieke opinie te sussen.

En wie voedt die publieke opinie? Dat doen we zelf.

Kijk naar de discussies over paardenwelzijn. Als de SRP met een 'Gids Goede Praktijken' komt, dan zijn de richtlijnen volgens de online toetsenbordridders te slap, niet streng genoeg en "schandalig". We eisen continu strengere regels en handhaving... voor een ander. Het is altijd de stalgenoot of de concurrent die het slecht voorheeft met zijn paard. We shamen en herrie-schoppen online als we een paardentrailer met 25 graden op de snelweg zien rijden. "Schandalig, hier moet de overheid ingrijpen!" Nou, gefeliciteerd. De overheid luistert.

De politiek reageert op ons eigen hysterische stem- en klaagedrag. Er komen wetten. Maar wetten maken geen onderscheid op basis van jouw goede bedoelingen. Zodra de regels er zijn, gelden ze ook voor jou. En dan is het ineens huilen geblazen omdat je eigen trailer aan banden wordt gelegd. Je kunt niet jarenlang roepen om een strengere overheid en vervolgens verbaasd zijn als diezelfde overheid je erf oprijdt om je temperatuurlogger te controleren.

Is het tij nog te keren?

We zitten in een destructieve, neerwaartse spiraal van oordelen, shamen, wantrouwen en daaropvolgende verstikkende regelgeving. De paardenwereld is een complex ecosysteem van de absolute hobbyist tot de miljoenenbusiness. Als we die sector houdbaar en betaalbaar willen houden, moeten we stoppen met de loopgravenoorlog.

Het begint bij jezelf. Ben je een klant die alleen komt halen en klagen, of ben je een lid dat bijdraagt aan de oplossing? Als we het tij willen keren, moeten we weer (meer en beter) gaan organiseren in plaats van polariseren. Stop met het online shamen van je mede-ruiter, steek je energie in je lokale of regionale vereniging. Bezoek eens een jaarvergadering, maak jezelf nuttig in een ledenraad, commissie of werkgroep. Realiseer je dat elke schreeuw om een regel een boemerang is die vroeg of laat in je eigen gezicht terugvliegt.

Zie je iets wat niet door de beugel kan? Stap er op af. Ga het gesprek aan. Kijk of je het met elkaar kunt oplossen in plaats van alles direct online te gooien.

De overheid reguleert wat de sector zelf niet meer fatsoenlijk opgelost krijgt. Dus de keuze is aan ons: gaan we samen de schouders eronder zetten, of blijven we doomscrollend toekijken hoe onze eigen sport en liefhebberij onbetaalbaar wordt gereguleerd?

Als paardenliefhebbers willen we allemaal een goed beleid dat het welzijn van onze paarden borgt. Maar een goed beleid moet wel werkbaar blijven. Goed beleid ontwikkel je op basis van wetenschap, statistieken en feiten. In gezamenlijkheid. Niet op basis van emotie en sensatie. We moeten ook realiseren dat met het beste beleid van de wereld, we nooit alle welzijnsrisico's geheel kunnen uitsluiten. Dat kunnen we voor mensen niet eens.

Dus als wij als sector willen voorkomen dat er van bovenaf (nog meer) wordt gereguleerd, moeten we het hoofd koel houden. En als we een sterke lobby willen in Den Haag dat moeten we niet continu elkaars verschillen in inzicht uitvergroten en elkaar de maat nemen. Maar de focus leggen op ons gezamenlijk belang: het behoud van de sector en het paard in onze maatschappij.