Bestuurlijke onwetendheid maakt de paardensector zwak

Mijn vorige blog over de transportregels en de hypocrisie in onze sector maakte de tongen flink los. De comments stroomden over. Maar tussen de felle discussies door viel me één ding pijnlijk hard op: een groot deel van de paardenhouders heeft werkelijk geen flauw benul van hoe belangenbehartiging, politiek en bestuurlijke processen in elkaar steken. 

Er wordt online hard geschreeuwd dat de Sectorraad Paarden (SRP) 'een zelfbenoemde, niet-gekozen club' is. Dat ‘ze’ allemaal falen en niks doen. Dat klinkt lekker rebels op Facebook, maar het getuigt van een gevaarlijk gebrek aan kennis. Laten we de emotie eens parkeren en kijken naar hoe de realiteit achter de schermen écht werkt. 

Hoe belangenbehartiging écht werkt  

Het argument dat de SRP niet democratisch gekozen is, ligt iets genuanceerder. De SRP is namelijk geen overheid, maar een koepelorganisatie. Het is een strategische samenwerking van hippische brancheverenigingen, stamboeken en sportbonden (zoals de KNHS, de NDR en de FNRS).  Al die aangesloten clubs hebben wél een democratische structuur met ledenraden en gekozen vertegenwoordigers. Deze vertegenwoordigers brengen het belang van hun achterban in binnen de SRP én hebben de taak om de achterban te informeren over datgene wat er binnen de SRP gebeurd.

Waarom bestaat die koepel? Omdat de politiek in Den Haag en Brussel écht niet met 32 verschillende stamboeken en vijf losse bonden afzonderlijk om de tafel gaat zitten. De overheid eist één aanspreekpunt. De SRP is onze gezamenlijke vuist richting de politiek. 

Dat die vuist soms verdeeld is, klopt. Binnen die koepel knettert het namelijk enorm. Belangen van keiharde commerciële handelaren, passievolle hobbyfokkers en (sportieve)ruiters botsen regelmatig. 

De praktijkcasus: Paspoortuitgifte per 1 juli 

Kijk naar de actuele discussie die nu achter de schermen woedt over de nieuwe paspoortregels die per 1 juli aanstaande ingaan. Europa stelt zulke absurde, zware ICT- en beveiligingseisen aan instanties die officiële paardenpaspoorten mogen uitgeven, dat het voor de 32 kleinere stamboeken in ons land financieel simpelweg onhaalbaar is om dit zelfstandig te organiseren. De kosten voor zulke systemen zouden de paspoorten voor de gewone hobbyfokker onbetaalbaar maken. 

Wat doet de Sectorraad Paarden dan? Die kiest uit bittere, praktische noodzaak voor een typische polderoplossing: maak gebruik van de reeds goedgekeurde, zware systemen van een paar grote, aangewezen partijen, waaronder de KNHS en het KWPN. Het Friese paard of de New Forrest Pony behoudt gewoon zijn eigen paspoort en eigen layout, maar de administratieve afhandeling op de achtergrond loopt via de computer van een grotere broer. Stamboeken zijn bovendien vrij om te kiezen met welke partner ze in zee gaan. Puur bedrijfstechnisch bekeken is dit een logische en kostenbesparende keuze. Het alternatief — een compleet nieuwe, neutrale rijksinstantie oprichten — had miljoenen gekost en jaren geduurd. 

Waarom de boel tóch ontploft: Praktijk versus oud zeer 

Maar leg deze kille, administratieve logica eens voor aan een onafhankelijke stamboekvoorzitter die al sinds de jaren ’80 knokt voor het bestaansrecht van zijn stamboek. In die wereld vlamt er meteen een diep, historisch geworteld zeer op. En ergens is dat volkomen begrijpelijk. 

Zij herinneren zich nog de tijd dat de grote spelers probeerden de markt te monopoliseren en dat de overheid destijds verre van onafhankelijk met de grootste partijen meeging. Voor deze groep voelt het alsof de geschiedenis zich herhaalt. Want hoe je het ook wendt of keert: met deze constructie creëer je de schijn van belangenverstrengeling. Je maakt de kleine, onafhankelijke fokker voor zijn officiële documenten administratief afhankelijk van een instantie die in de praktijk ook zijn grootste commerciële concurrent is. 

Het wantrouwen dat de SRP 'te dicht tegen de overheid aanleunt' en de belangen van de kleine hobbyliefhebber niet verdedigt, wordt door dit soort processen alleen maar gevoed. Sommige stamboeken zien nu zelfs geen andere uitweg meer dan een gang naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) om via de rechter basale, neutrale rechtszekerheid af te dwingen. Dit dossier laat exact zien waar het in de paardensector spaak loopt: praktische logica botst keihard op legitiem historisch sentiment. 

Informatie komt niet op een presenteerblaadje 

"Ja, maar we worden nergens over geïnformeerd!", is dan de veelgehoorde klacht. Maar ook dat is een misvatting. Als je je informatie uitsluitend van je social media-feed haalt, mis je de essentie. Facebook-algoritmes sturen op ophef en emotie, niet op gortdroge beleidsstukken. 

Belangenbehartiging vraagt om een actieve houding. Ben je lid van een branchevereniging, sportbond of stamboek? Lees dan hun officiële nieuwsbrieven. Ga naar hun evenementen, open de jaarverslagen en bezoek de ledenvergaderingen. De informatie is er, maar je zult je telefoon moeten gebruiken om te lezen in plaats van te scrollen. Als je onbetrokken blijft, ben je onwetend. Zo simpel is het. 

De wet van de achterkamer 

Bovendien verwachten we in de paardensector tegenwoordig totale transparantie: elke stap in een onderhandeling moet live gedeeld worden. Maar zo werkt politiek niet. Onderhandelen met ministeries en de NVWA is een diplomatiek schaakspel achter gesloten deuren. Het zijn uiterst gevoelige processen waarbij de situatie per dag kan veranderen. 

Als een organisatie over elke stap, elk concept-voorstel of elke concessie direct een persbericht naar buiten gooit, schiet ze zichzelf onmiddellijk in de voet. Het is strategische zelfmoord; de tegenpartij trekt direct de keutels in en het onderhandelingsproces wordt volledig ondermijnd. Dat de SRP of aangesloten partijen soms zwijgen, is geen onwil. Het is tactiek. 

De wolf voor de deur: De dierenrechtenlobby 

Terwijl de paardenwereld onderling ruziënd over de grond rolt over stempeltjes, transportregels en wegenbelasting, kijkt de werkelijke vijand lachend toe. De regeldruk die nu op de sector afkomt, gaat namelijk nooit meer minder worden. Sterker nog: dit is pas het begin. 

De grote drijfveer achter de verstikkende wetgeving is de goedgeorganiseerde, miljoenen verslindende dierenrechtenlobby. Organisaties die geen nuance kennen, maar een helder einddoel voor ogen hebben: het volledig verbieden van het houden en rijden van paarden. Zij voeden de politiek continu met zwart-witbeelden. En de politiek reageert daarop, gesteund door ons eigen maatschappelijke kiesgedrag. We stemmen massaal op partijen die symboolwetgeving en doorgeslagen regeldruk steunen, en we staan vervolgens verbaasd te kijken als die wetten ons eigen erf raken. 

Wil je onderdeel zijn van het probleem, of van de oplossing? 

De harde realiteit is dat de Nederlandse paardensector voor grote, uitdagingen staat. De alsmaar strengere Europese regelgeving die op ons afkomt, de felle discussies rondom de wolf, de oprukkende verstedelijking die onze ruimte opslokt, het stikstofdossier, de almaar stijgende kosten én de onverminderde, miljoenen verslindende druk van de dierenrechtenlobby die de sector het liefst vandaag nog ziet verdwijnen. We hebben NU een ijzersterke belangenbehartiging nodig. Er is simpelweg geen tijd te verliezen. 

Natuurlijk kun je op dit moment gefrustreerd zijn en kritiek hebben op de Sectorraad Paarden (SRP) en de manier waarop processen verlopen. Maar de SRP is op dit moment wél het beste instrument dat we hebben liggen. Het alternatief: nu een compleet nieuwe sectorstructuur optuigen is politiek en bestuurlijk gezien heel idealistisch, maar in de praktijk volslagen onhaalbaar. Het gaat jaren duren, bakken met geld kosten en gepaard met eindeloos juridisch gedoe en getouwtrek over statuten. Die tijd hebben we niet. We kunnen de marathonwagen niet gaan verbouwen terwijl we op topsnelheid door het parcours rijden. Het is vele malen effectiever om de huidige structuur nú van onderaf te gaan versterken. 

Maar wie die handschoen wil oppakken, moet wel begrijpen hoe de arena werkt. 

Want echte belangenbehartiging is geen fastfoodketen: het is niet 'jij roept, dus jij krijgt'. Wie wil meepraten in een democratisch, bestuurlijk proces, moet begrijpen hoe de politieke realiteit werkt. Politiek is het continu afwegen van tegenstrijdige belangen. Democratie draait niet alleen om de wil van de meerderheid, maar juist ook om het beschermen van minderheden tegen de macht van de meerderheid. Samenwerking betekent onherroepelijk dat je concessies moet doen. Het betekent dat je soms een deel van je eigen idealen of je absolute gelijk moet opgeven in het belang van het grote geheel. Als elke discipline, elk stamboek en elke ruiter blijft vasthouden aan zijn eigen eiland, worden we onder de voet gelopen. 

Daarbij moeten we ook hand in eigen boezem steken als het gaat om onze achterban. Een groot deel van de Nederlandse paardenhouders — met name de hobby en recreatieve paardenhouders — is op dit moment bij helemaal géén enkele organisatie aangesloten. Maar je kunt niet onzichtbaar blijven en tegelijkertijd verwachten dat er in Den Haag een vuist voor je wordt gemaakt. Als deze grote groep haar belangen vertegenwoordigd wil zien, is er werk aan de winkel. Dan zul je je moeten aansluiten bij een van de bestaande bonden om die van binnenuit te versterken, óf je zult zelf de handen ineen moeten slaan, een achterban moeten organiseren en als nieuwe bond toetreden tot de SRP. 

We hebben niks aan gratis cynisme vanaf de zijlijn of mensen die alleen maar hun gelijk willen halen over het verleden. We hebben mensen nodig die vandaag willen bijdragen, zich organiseren en verantwoordelijkheid nemen. Stop met het consumeren van alles wat de paardensector te bieden heeft en begin met het actief versterken ervan.

Meld je aan, ga naar die ledenvergadering, lees die jaarverslagen en draag bij op de plekken waar het er wél toe doet. De parade van de paardensector staat onder druk, en als we nu niet synchroon gaan lopen, rijden we binnenkort helemaal nergens meer.