Echte vakmensen v.s. hippisch entertainment

In de paardensport praten we onszelf graag aan dat de didactische vaardigheden van een instructeur de heilige graal zijn. De moderne ruiter wil een instructeur die met fluwelen handschoentjes communiceert, die elke stap uitlegt in hapklare brokjes en die vooral zorgt voor een ‘positieve ervaring’. Maar laten we eerlijk zijn: zijn we nog wel op zoek naar kennis, of willen we eigenlijk gewoon een uurtje geëntertaind worden?

De illusie van prestaties in de ring

We leven in een tijd van 'pay to play'. Ruiters met een goedgevulde portemonnee kopen een duur, voorgetraind paard, rijden zich in een kader en de buitenwereld applaudisseert voor de resultaten in de ring. Maar zeggen die resultaten nog wel iets over de rijkunst? Over vakmanschap?

Mij zeggen ze steeds minder. Ik ben niet geïnteresseerd in de ruiter die de vruchten plukt; ik ben geïnteresseerd in de vakman of -vrouw die de boom heeft geplant. De mensen die de basis hebben gelegd, de waarde áán het paard hebben toegevoegd en de problemen hebben opgelost waar de ‘elite’ later op voortborduurt. Dit zijn de parels die vaak buiten de schijnwerpers blijven. Ze rijden misschien niet altijd ‘mooi’ voor het ongetrainde oog, maar ze beschikken over een bak aan ervaring en een visie op de lange termijn.

Een diploma is wat je deed, niet wat je bént

Daarnaast klampen we ons vast aan diploma’s en licenties als bewijs van deskundigheid, maar laten we wel wezen: een diploma is slechts een bewijs dat je op een bepaald moment aan de criteria van een specifiek systeem voldeed. Het is iets wat je hebt gedaan, niet wat je bent.

Systemen hebben de neiging om eenheidsworst te produceren. Ze zijn vaak zelfbevestigend—een beetje de slager die zijn eigen vlees keurt—omdat het systeem belang heeft bij zijn eigen voortbestaan. Voor de echte vakman met een eigen visie, een eigenwijze aanpak of een uniek specialisme is in die strakke kaders vaak geen plek. Die kaders bieden een vals gevoel van kwaliteit en deskundigheid. De echte sporen worden verdiend in de praktijk, in de modder, bij het paard dat "niet volgens het boekje" loopt. De echte meester heeft geen stempel van een bond of een certificerende instantie nodig om te bewijzen dat hij het vak verstaat.

Didactiek wordt overschat, mentaliteit onderschat

De roep om betere didactiek is vaak een maskering voor een luie leerhouding. We willen alle antwoorden op een presenteerblaadje. Als een instructeur eigenzinnig is, of niet direct in een commercieel format past, haken we af. "Hij kan het niet goed uitleggen," is dan het excuus.

Maar wat als we de rollen omdraaien? Wat als de ruiter zich weer eens gaat committeren aan het proces? Echt vakmanschap laat zich niet altijd vangen in een gelikt pedagogisch praatje. Soms moet je als leerling modelleren (zoals we dat in NLP noemen): stoppen met praten, stoppen met vragen om bevestiging, en beginnen met observeren. In de huid kruipen van de meester. Kijken naar de details, de timing voelen en de visie proberen te doorgronden in plaats van informatie te consumeren.

De valkuil van de clinic-hoppers

Tegenwoordig hoppen veel ruiters van clinic naar clinic. Het is de ultieme vorm van sport-toerisme. Natuurlijk is zo’n middag interessant, en natuurlijk geeft die bekende clinicgever je een goed gevoel. Maar wees reëel: zo’n instructeur pakt het laaghangende fruit. Ze praten je door een oefening heen voor een snel, visueel resultaat. Waarom? Omdat ze commercieel belang hebben bij jouw goede gevoel; ze willen immers de volgende keer weer geboekt worden.

Echte progressie en duurzame resultaten zit niet in de quick fix. Het zit in:

• Consistentie: Week in, week uit op komen draven.

• Saaiheid: Durven herhalen tot de basis onverwoestbaar is.

• De spiegel: Een instructeur die durft te zeggen waar het op staat, ook als het pijn doet aan je ego.

  
  

Koester de eigenzinnige vakprofessional

De instructeur die er ook voor je is als het tegenzit, die niet gaat voor het snelle applaus maar voor het duurzame resultaat, is een uitstervend ras. Deze professionals hebben hun buik vol van ruiters die alleen maar ‘leuke lessen’ willen. Zij zijn geen entertainers.

Als jij echt beter wilt worden, stop dan met zoeken naar een entertainer. Zoek een vakvrouw (of man). En als die vakvrouw een gebruiksaanwijzing heeft? Doe dan eens verdomd hard je best om die te leren begrijpen. Een actieve leerhouding levert je meer op dan honderd clinics waar je alleen maar wordt verteld wat je graag wilt horen.

Rijkunst is geen consumptieartikel. Het is een ambacht. En een ambacht vraagt om overgave, niet om een applausje na afloop van een uurtje entertainment.

Wanneer heb jij voor het laatst een les gehad die niet 'leuk' was, maar die je wel écht fundamenteel verder heeft geholpen?